Trồng hồng không lo nghèo

HÀ TĨNH - Giống hồng không hạt ăn giòn, vị ngọt đậm, dễ tiêu thụ, trong khi chi phí chăm sóc không lớn, là hướng sinh kế lâu dài cho người dân.

Nhân rộng giống hồng cổ từ vườn nhà

Gia đình chị Nguyễn Thị Hồng Thơm ở Bồng Thượng (xã Thượng Đức, tỉnh Hà Tĩnh) đang sở hữu vườn hồng khoảng 1 ha với gần 200 gốc được nhân lên từ những cây hồng cổ có từ đời cha ông.

Theo chị Thơm, năm nay khoảng 50 cây hồng trong vườn cho quả. So với nhiều loại cây ăn quả khác, cây hồng có ưu điểm ít sâu bệnh, không đòi hỏi nhiều công chăm sóc, canh tác chủ yếu dùng phân bón hữu cơ. Nhờ vậy, người trồng có thể tiết kiệm đáng kể chi phí đầu tư và công lao động.

Giống hồng không hạt giúp gia đình chị Thơm có thu nhập ổn định. Ảnh: Thanh Nga.

Điểm đặc biệt của giống hồng này là quả không có hạt, vỏ mỏng, thịt quả giòn và vị ngọt đậm nên được thương lái và khách hàng rất ưa chuộng, giá bán sỉ tại vườn khoảng 30.000 đồng/kg. Dự kiến vụ hồng năm 2026 chị Thơm thu nhập hơn 100 triệu đồng từ tiền bán hồng quả và giống.

Cùng ở Bồng Thượng, anh Nguyễn Giang Nam đã trồng khoảng 150 gốc hồng, trong đó khoảng 30 gốc đã cho quả. Theo anh Nam, sản lượng hồng thu hoạch năm 2026 có thể đạt hơn 1 tấn, mang lại thu nhập khoảng 35 - 40 triệu đồng.

"Hằng năm cứ đến vụ thu hoạch thương lái lại tìm đến tận vườn thu mua hồng. Vì thế người trồng không phải mất nhiều công vận chuyển hay loay hoay tìm đầu ra cho sản phẩm", anh Nam chia sẻ.

Mỗi cây giống giá 2 triệu đồng

Theo người dân địa phương, giống hồng cổ được nhân giống chủ yếu bằng cách lấy rễ từ cây mẹ. Đây cũng là công đoạn khó, đòi hỏi sự kiên trì và kinh nghiệm của người làm vườn. Tỷ lệ nhân giống thành công hiện chỉ đạt khoảng 30 - 40%.

Hồng đang bước vào vụ thu hoạch. Ảnh: Quốc Toản.

“Từ nay đến cuối năm là thời điểm lấy rễ và ươm cây giống. Những đoạn rễ có kích thước tương đương chiếc đũa, dài khoảng 20cm được cắt từ cây mẹ, sau đó đưa vào bầu ươm với hỗn hợp đất và phân hữu cơ đã trộn đều. Quá trình ươm cần duy trì độ ẩm phù hợp, tránh để bầu quá khô hoặc bị đọng nước kéo dài.

Sau khi giâm, bầu cây nên được đặt ở nơi thoáng mát, có ánh sáng tán xạ, hạn chế nắng gắt chiếu trực tiếp trong giai đoạn đầu. Cần thường xuyên kiểm tra độ ẩm, tưới nước vừa đủ và loại bỏ những bầu bị úng, thối rễ. Khi cây đã hình thành rễ mới, có chồi phát triển khỏe, cần tiếp tục chăm sóc để cây cứng cáp trước khi đưa ra trồng. Mỗi cây hồng giống có thể bán được với giá khoảng 2 triệu đồng”, anh Nguyễn Giang Nam, hộ dân trồng hồng cho biết.

Về kỹ thuật trồng và chăm sóc, anh Nam cho biết cây hồng cần được bố trí ở khu đất thoát nước tốt, không bị ngập úng kéo dài. Trước khi trồng nên đào hố, bổ sung phân chuồng hoai mục hoặc phân hữu cơ đã xử lý, trộn đều với lớp đất mặt rồi mới đặt cây. Khi trồng cần giữ nguyên bầu rễ, lấp đất vừa kín, nén nhẹ và tưới nước để cây nhanh hồi phục.

Hồng không hạt có đặc điểm vỏ mỏng, giòn, ngọt đậm. Ảnh: Quốc Toản.

Trong thời gian đầu, cây cần được tưới giữ ẩm, nhất là khi thời tiết nắng nóng nhưng không nên tưới quá nhiều khiến đất bí, rễ dễ bị thối. Khi cây đã bén rễ và phát triển ổn định cần duy trì việc cắt tỉa cành khô, cành sâu bệnh, cành mọc chen chúc để tán cây thông thoáng. Phân bón nên được bổ sung theo tình trạng sinh trưởng của cây, ưu tiên phân hữu cơ hoai mục kết hợp bón cân đối các chất dinh dưỡng, tránh bón quá nhiều đạm khiến cây phát triển lá mạnh nhưng ảnh hưởng đến khả năng ra hoa, đậu quả.

Theo anh Nam, dù giống hồng này được đánh giá ít sâu bệnh, việc kiểm tra vườn thường xuyên vẫn cần thiết để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và có biện pháp xử lý phù hợp. Khi cây mang quả cần chú ý giữ độ ẩm đất ổn định, hạn chế để cây thiếu nước kéo dài hoặc bị úng sau mưa lớn.

Một trong những lợi thế lớn của cây hồng là khả năng lưu gốc lâu năm. Nếu được trồng và chăm sóc phù hợp, cây có thể duy trì nhiều năm, thậm chí hàng chục năm hoặc lâu hơn. So với những cây trồng phải đầu tư thường xuyên, thay thế sau thời gian ngắn, vườn hồng có thể trở thành tài sản lâu dài của mỗi gia đình.

Cây hồng là hướng sinh kế bền vững cho nông dân xã Thượng Đức. Ảnh: Thanh Nga.

Theo người trồng hồng tại xã Thượng Đức, để phát huy hết giá trị của giống hồng không hạt, người trồng vẫn cần giải quyết bài toán nguồn giống và tổ chức sản xuất. Tỷ lệ nhân giống thành công còn thấp khiến việc mở rộng diện tích gặp khó khăn. Mặt khác, khi số lượng cây cho quả tăng lên, việc liên kết tiêu thụ, thống nhất chất lượng và xây dựng đầu ra ổn định cho quả hồng cũng cần được quan tâm.

Mong muốn của người dân Bồng Thượng là được hỗ trợ nguồn vốn để nhân rộng mô hình, đầu tư thêm cây giống, từng bước phát triển vùng trồng tập trung. Cùng với đó, địa phương cần có định hướng bảo tồn giống hồng cổ, hỗ trợ người dân hoàn thiện kỹ thuật nhân giống, chăm sóc và thu hoạch, tiến tới xây dựng thương hiệu sản phẩm.

Nếu được tổ chức bài bản, cây hồng không hạt không chỉ mang lại thu nhập từ quả và cây giống mà còn góp phần gìn giữ nguồn gen cây trồng bản địa. Đây có thể trở thành hướng phát triển kinh tế phù hợp với những hộ có đất vườn, muốn lựa chọn loại cây lâu năm, ít tốn công chăm sóc và có khả năng tạo nguồn thu bền vững.

Thanh Nga - Quốc Toản