'Rừng sầu riêng' của ông Sáu Bờ

CẦN THƠ - Vườn của ông Sáu Bờ được người dân ấp Tân Thành, xã Tân Bình (TP Cần Thơ) ví như 'rừng sầu riêng'.

Vườn sầu riêng bạc tỷ

Ông Lê Văn Sáu (tên thân mật là Sáu Bờ) là người tiên phong đưa cây sầu riêng về trồng ở vùng đất Tân Thành, xã Tân Bình (TP Cần Thơ). Ở tuổi 70, ông vẫn dành phần lớn thời gian gắn bó với vườn cây. Với ông, cây sầu riêng không chỉ là cơ nghiệp được vun đắp hơn nửa đời người.

Trước đây, nông dân ấp Tân Thành chủ yếu canh tác lúa. Cuộc sống của bà con phụ thuộc nhiều vào mùa vụ, trong khi giá lúa thường xuyên biến động, lợi nhuận không cao. Khi đó, Hội Nông dân tỉnh Hậu Giang (nay là TP Cần Thơ) đã tổ chức cho bà con tham quan các mô hình sản xuất hiệu quả tại tỉnh Tiền Giang (cũ). Qua chuyến đi, ông Sáu Bờ bắt đầu chú ý đến cây sầu riêng.

'Rừng sầu riêng' của ông Sáu Bờ ở ấp Tân Thành, xã Tân Bình (TP Cần Thơ). Ảnh: Kim Anh.

"Rừng sầu riêng" của ông Sáu Bờ ở ấp Tân Thành, xã Tân Bình (TP Cần Thơ). Ảnh: Kim Anh.

Trở về, ông Sáu Bờ tiếp tục tìm tòi, nghiên cứu đặc tính và nhận thấy sầu riêng có sức sống hàng chục năm nếu được chăm sóc tốt, giá trị kinh tế gấp nhiều lần trồng lúa. Sau thời gian cân nhắc, ông quyết định chuyển đổi một phần diện tích đất ruộng sang trồng thử nghiệm sầu riêng.

“Hồi đó cứ mỗi lần bàn chuyện bỏ lúa trồng sầu riêng là vợ chồng tôi lại cãi nhau. Vợ tôi nói làm lúa tuy thu nhập thấp nhưng có cái ăn liền, còn trồng sầu riêng phải đợi 4 - 5 năm sau mới thu hoạch được. Hơn nữa, sầu riêng đòi hỏi vốn đầu tư, công chăm sóc và thời gian kiến thiết vườn khá dài”, ông Sáu Bờ nhớ lại.

Những năm đầu, ông trồng giống sầu riêng khổ qua, Ri6, sau đó chuyển sang giống Chín Hóa. Khi thị trường có thêm nhiều giống mới, ông tiếp tục đưa Monthong, Black Thorn vào vườn. Những lứa trái đầu tiên mang lại hiệu quả kinh tế khả quan, giúp gia đình có thêm niềm tin vào hướng đi mới.

Ông kể, thời điểm đó giá lúa chỉ khoảng 1.000 đồng/kg, trong khi sầu riêng bán được khoảng 10.000 đồng/kg. Khoảng cách về giá trị kinh tế đã mở ra tiềm năng cho cây trồng này trên đất Tân Bình.

Từ chỗ chỉ trồng thử vài công, ông Sáu Bờ từng bước mở rộng lên 1 ha rồi tiếp tục đầu tư, cải tạo, tăng diện tích. Đến nay, vườn sầu riêng của gia đình đã rộng 5,5 ha với khoảng 1.000 gốc, hàng năm cung cấp cho thị trường trên 100 tấn trái.

Ông Lê Văn Sáu - chủ vườn sầu riêng rộng 5,5 ha, cũng là người tiên phong đưa cây sầu riêng về trồng ở ấp Tân Thành, xã Tân Bình. Ảnh: Kim Anh.

Ông Lê Văn Sáu - chủ vườn sầu riêng rộng 5,5 ha, cũng là người tiên phong đưa cây sầu riêng về trồng ở ấp Tân Thành, xã Tân Bình. Ảnh: Kim Anh.

Ông tập trung phát triển 3 giống sầu riêng gồm Monthong, Musang King và Black Thorn. Theo ông, đây là những giống có giá trị thương mại cao, chất lượng trái được thị trường quan tâm và phù hợp với định hướng sản xuất hàng hóa. Đặc biệt, giống Black Thorn có hình dáng trái đẹp, trọng lượng từ 2 - 2,5kg trở lên, chất lượng cơm được đánh giá cao, giá bán có thời điểm lên đến 300.000 đồng/kg.

Hiệu quả từ vườn sầu riêng của ông Sáu Bờ tạo sự lan tỏa đến những hộ xung quanh. Nhiều hộ thấy mô hình có hiệu quả nên chuyển đổi đất lúa, đất vườn sang trồng sầu riêng. Những vườn cây nối tiếp nhau hình thành nên vùng chuyên canh rộng lớn.

Riêng ấp Tân Thành, nhiều hộ đã vươn lên khá giả, có thu nhập hàng tỷ đồng từ cây sầu riêng. Bà con đã tập hợp, thành lập Câu lạc bộ Nông dân tỷ phú để chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong sản xuất và phát triển kinh tế.

Hiện nay, nếu điều kiện xuất khẩu thuận lợi, vườn sầu riêng có thể mang về lợi nhuận khoảng 6 tỷ đồng mỗi năm cho gia đình ông Sáu Bờ. Ông cũng duy trì khoảng 15 lao động làm việc thường xuyên trong vườn với tiền công khoảng 400.000 đồng/người/ngày. 

Canh tác bài bản, đưa máy móc vào từng công đoạn

Gần 45 năm gắn bó với cây sầu riêng, ông Sáu Bờ hiểu rằng muốn vườn cây cho năng suất, chất lượng ổn định, không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền thống mà phải kết hợp tiếp thu kiến thức từ tư vấn của các nhà khoa học và tham gia các hoạt động tập huấn, chuyển giao kỹ thuật.

Chính quyền xã Tân Bình thăm và động viên mô hình canh tác sầu riêng của ông Sáu Bờ. Ảnh: Kim Anh.

Chính quyền xã Tân Bình thăm và động viên mô hình canh tác sầu riêng của ông Sáu Bờ. Ảnh: Kim Anh.

Điểm khác biệt trong vườn sầu riêng của ông Sáu Bờ là mức độ cơ giới hóa cao. Những công việc trước đây phải huy động nhiều lao động như tưới nước, bón phân, phun thuốc bảo vệ thực vật nay đã được thay thế bằng máy móc và thiết bị tự động.

Ông cho biết, trước đây mỗi lần phun thuốc cho toàn bộ diện tích 5,5 ha phải huy động khoảng 8 người. Người trực tiếp phun thuốc, người điều khiển phương tiện di chuyển trong vườn, người pha thuốc và hỗ trợ các công đoạn khác, họ phải làm việc liên tục cả ngày mà đôi khi vẫn chưa hoàn thành. Hiện nay, ông đầu tư phun thuốc bằng thiết bị bay nông nghiệp (drone). Khi phát hiện sâu bệnh cần xử lý, ông liên hệ đơn vị cung cấp dịch vụ, toàn bộ diện tích được phun chỉ trong khoảng 3 giờ.

Tương tự, hệ thống tưới nước và bón phân cũng được đầu tư đồng bộ. Đường ống được lắp đặt ngầm dưới đất dẫn nước đến từng khu vực trong vườn. Phân bón được pha vào bồn chứa, sau đó vận hành mô-tơ để hệ thống tự động phân phối đến từng gốc cây. Nhà vườn không còn phải mang từng thùng nước, phân bón đi tưới như trước.

Những gốc sầu riêng lâu năm trong vườn ông Sáu Bờ có tuổi đời 40 - 45 năm. Ảnh: Kim Anh.

Những gốc sầu riêng lâu năm trong vườn ông Sáu Bờ có tuổi đời 40 - 45 năm. Ảnh: Kim Anh.

Tuy nhiên theo ông Sáu Bờ, đầu tư máy móc chỉ một phần, điều quan trọng hơn là phải hiểu đặc tính sinh trưởng của cây để vận hành hệ thống đúng cách. Cây sầu riêng rất nhạy cảm với tình trạng thừa nước, nhất là trong giai đoạn nuôi trái. Nếu tưới quá nhiều, nước tích tụ khiến bộ rễ bị ngập, cây suy yếu, dễ phát sinh bệnh xì mủ, trái có thể rụng bất thường.

Vì vậy khi cây đã xổ nhị và bước vào giai đoạn trái phát triển, ông đặc biệt chú ý kiểm soát lượng nước tưới. Theo quy trình đang áp dụng tại vườn, mỗi lần chỉ vận hành hệ thống béc tưới khoảng 5 phút rồi tắt nhằm duy trì độ ẩm vừa đủ, tránh để đất bị dư nước. Thời gian tưới được ông điều chỉnh theo tình trạng thực tế của vườn, không áp dụng máy móc trong mọi điều kiện thời tiết.

Một kinh nghiệm khác được ông Sáu Bờ đặc biệt chú trọng là bố trí mật độ trồng. Theo ông, sầu riêng là cây lâu năm, tán phát triển rộng, bộ rễ cần không gian để hấp thu dinh dưỡng. Vì vậy, khoảng cách giữa các cây trong vườn nên từ 8m trở lên, giúp cây có đủ ánh sáng, không gian sinh trưởng và hạn chế cạnh tranh dinh dưỡng.

Hệ thống tưới nước và bón phân tự động bên trong vườn sầu riêng của ông Sáu Bờ. Ảnh: Kim Anh.

Hệ thống tưới nước và bón phân tự động bên trong vườn sầu riêng của ông Sáu Bờ. Ảnh: Kim Anh.

Bên cạnh đó, bón phân hữu cơ giúp cải thiện môi trường đất, duy trì nguồn dinh dưỡng cho cây và hạn chế tình trạng rửa trôi. Khi cây chưa hấp thu hết, phần dinh dưỡng hữu cơ còn lại tiếp tục được phân giải, cung cấp cho cây trong những ngày sau. Ông Sáu Bờ nhận thấy việc tăng cường sử dụng phân hữu cơ kết hợp quản lý nước hợp lý góp phần hạn chế tình trạng xì mủ trên cây sầu riêng.

Hiện những cây sầu riêng lâu năm trong vườn ông Sáu Bờ có tuổi đời khoảng 40 - 45 năm, nhiều gốc lớn đến mức hai người ôm không xuể. Với ông, làm nông nghiệp hôm nay không chỉ cần kinh nghiệm mà còn phải biết ứng dụng khoa học, sử dụng tài nguyên hợp lý và tính toán nhu cầu thị trường. Đó cũng là cách để giữ vững giá trị vườn cây và trao lại cơ nghiệp bền vững cho thế hệ mai sau.

Kim Anh - Kiều Trang