Phú Giáo: Những vườn tiêu đang xanh trở lại

TP.HCM - Từ GlobalGAP, tưới tự động đến liên kết sản xuất, Phú Giáo đang từng bước khôi phục cây hồ tiêu bằng khoa học công nghệ, mở hướng nông nghiệp xanh, bền vững.

Từng là cây trồng chủ lực của Phú Giáo, hồ tiêu có thời điểm phủ xanh khoảng 500ha, mang lại nguồn thu ổn định cho nhiều hộ dân nhờ điều kiện đất đai thuận lợi. Tuy nhiên, giá cả bấp bênh, dịch hại kéo dài khiến nhiều vườn tiêu suy giảm, người dân buộc phải chặt bỏ. Nay, cùng với tín hiệu thị trường tích cực, hồ tiêu đang dần hồi sinh. Đằng sau sự trở lại ấy là quá trình đổi mới cách làm từ sản xuất theo kinh nghiệm sang theo quy trình, ứng dụng kỹ thuật, tăng cường liên kết, mở ra hướng phát triển bền vững hơn cho cây trồng này.

Những hàng tiêu xanh tốt được chăm chút mỗi ngày, mở ra hi vọng về những mùa vụ ổn định và bền vững hơn. Ảnh: Trần Phi.

Khoa học công nghệ vào vườn

Theo UBND xã Phú Giáo, TP.HCM, đến thời điểm hiện tại, dù diện tích hồ tiêu không còn lớn như trước, địa phương vẫn còn gần 50 hộ dân kiên trì gắn bó với loại cây trồng này. Họ chính là những người giữ lại “mạch sống” cho vùng tiêu trong giai đoạn khó khăn nhất, đồng thời từng bước đưa tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất.

Bà Bùi Thị Thúy Thơm, Chủ tịch Hội Nông dân xã Phú Giáo cho biết, người dân nơi đây có truyền thống trồng tiêu từ lâu, tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong chọn giống và chăm sóc. Tuy nhiên cây tiêu đòi hỏi kỹ thuật rất cao. “Từ khâu ươm giống, trồng, cắt tỉa, buộc dây, bón phân đến phòng trừ sâu bệnh đều phải thực hiện đúng quy trình. Cây tiêu rất khó tính, chỉ cần sai một khâu là ảnh hưởng cả vườn”, bà Thơm nói.

Trong quá trình chăm sóc, nước tưới là yếu tố đặc biệt quan trọng. Ông Bùi Thanh Hải, nông dân ở ấp Cây Cam cho biết, cây tiêu rất nhạy cảm với độ ẩm nên việc tưới nước luôn phải tính toán kỹ. “Thiếu nước cây dễ khô hạn, còn tưới quá nhiều làm rễ bị úng cây cũng suy, lâu ngày sẽ thối rễ. Muốn giữ vườn tiêu ổn định phải điều tiết nước thật hợp lý”, ông Hải chia sẻ.

Ông Bùi Thanh Hải kiểm tra hệ thống tưới trong vườn tiêu, chủ động điều tiết nước phục vụ sản xuất. Ảnh: Trần Phi.

Từ yêu cầu khắt khe đó, ứng dụng khoa học công nghệ là yếu tố đặc biệt quan trọng để sản xuất hồ tiêu an toàn, bền vững. Với người trồng tiêu, công nghệ không phải điều gì xa vời mà bắt đầu từ những thay đổi thiết thực như hệ thống tưới tự động, theo dõi độ ẩm đất và chăm cây theo quy trình chuẩn. Những giải pháp này giúp người dân chủ động hơn trước thời tiết thất thường, giảm công lao động và hạn chế rủi ro.

Để hỗ trợ người dân khôi phục cây hồ tiêu, địa phương đã triển khai mô hình quản lý tổng hợp theo tiêu chuẩn GAP. Hiện Tổ hợp tác Sản xuất hồ tiêu tại xã Phú Giáo có 18 hộ tham gia với tổng diện tích khoảng 50ha và đã đạt chứng nhận GlobalGAP. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp nông dân xây dựng quy trình canh tác bài bản hơn, từ chọn giống, chăm sóc đến thu hoạch, bảo quản.

Theo bà Bùi Thị Thúy Thơm, hiệu quả mang lại khá rõ. “Khi bà con làm đúng quy trình, năng suất hạt tiêu tăng từ 15 - 20% so với cách làm truyền thống, chất lượng được nâng cao. Quan trọng hơn là người dân thay đổi được thói quen sản xuất, hiểu rằng muốn giữ cây lâu dài thì phải làm đúng kỹ thuật”, bà Thơm cho hay.

Năm nay, tín hiệu tích cực đã hiện rõ trong mùa thu hoạch. Ông Bùi Thanh Hải cho biết: “Vụ này nhìn chung thuận lợi hơn, năng suất đạt khoảng 2 - 3 tấn/ha tùy vườn. Giá hồ tiêu cũng khởi sắc hơn mấy năm trước nên bà con có lãi, có thêm động lực để tiếp tục đầu tư chăm sóc”.

Hồ tiêu Phú Giáo hồi sinh

Nếu khoa học công nghệ giúp cây tiêu khỏe hơn, năng suất tốt hơn thì liên kết sản xuất lại là yếu tố giúp hạt tiêu đi xa hơn trên thị trường. Sau nhiều giai đoạn khó khăn, người dân Phú Giáo dần nhận ra sản xuất đơn lẻ rất khó tạo ra sức bật bền vững. Muốn giữ cây tiêu lâu dài, không chỉ cần kỹ thuật tốt mà còn cần một cách tổ chức sản xuất hiệu quả hơn.

Nông dân cần mẫn chăm sóc từng trụ tiêu, từng bước khôi phục màu xanh cho vườn cây gắn bó lâu năm. Ảnh: Trần Phi.

Đó cũng là lý do Tổ hợp tác Sản xuất hồ tiêu đóng vai trò quan trọng. Với 18 hộ tham gia trên diện tích khoảng 50ha, Tổ hợp tác không chỉ là nơi để nông dân chia sẻ kinh nghiệm mà còn là nền tảng để áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật, nâng chất lượng sản phẩm, tạo đầu ra ổn định hơn. Khi nhiều hộ cùng đi chung một hướng, hạt tiêu làm ra không còn là sản phẩm riêng lẻ của từng vườn mà dần mang dáng dấp của một vùng sản xuất có tổ chức.

Ông Bùi Thanh Hải cho rằng liên kết giữa các hộ trồng tiêu mang lại nhiều lợi ích thiết thực. “Khi bà con cùng chia sẻ kinh nghiệm, cùng áp dụng kỹ thuật và cùng quan tâm đến đầu ra, việc sản xuất sẽ vững hơn. Làm một mình khó cập nhật kỹ thuật, khó tìm đầu ra tốt, còn liên kết lại thì có thêm chỗ dựa”, ông nói.

Cùng với việc hỗ trợ quy trình canh tác theo chuẩn GAP, địa phương còn chú trọng liên kết giữa các hộ nông dân trong sản xuất, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm hồ tiêu. Việc hình thành tổ hợp tác, áp dụng đồng bộ kỹ thuật và chia sẻ kinh nghiệm đã góp phần nâng cao giá trị hạt tiêu trên thị trường, đồng thời tạo tiền đề để người dân làm quen với phương thức sản xuất có tiêu chuẩn, có định hướng đầu ra rõ ràng hơn.

Người dân thu hái hồ tiêu trong niềm phấn khởi khi vườn cây cho năng suất khá và giá bán có tín hiệu khởi sắc. Ảnh: Trần Phi.

Bà Bùi Thị Thúy Thơm cho biết thời gian tới, Hội Nông dân xã sẽ tiếp tục đồng hành cùng bà con bằng nhiều giải pháp cụ thể. “Chúng tôi sẽ tiếp tục tăng cường tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hướng dẫn bà con áp dụng quy trình GAP, đồng thời hỗ trợ tiếp cận vốn ưu đãi, tái canh, mở rộng diện tích theo hướng bền vững và đẩy mạnh kết nối tiêu thụ sản phẩm”, bà Thơm chia sẻ.

Từ những hàng tiêu đang xanh trở lại, có thể thấy hồ tiêu Phú Giáo đang hồi sinh trên nền tảng mới: lấy khoa học công nghệ làm nền, lấy liên kết làm lực đẩy, từng bước nâng giá trị sản phẩm và tạo sinh kế bền vững hơn cho nông dân.

Trần Phi