Nhiều nơi đặt kỳ vọng vào cây dứa và chanh dây

Thời gian qua, các tỉnh vùng Bắc Trung Bộ đã đẩy mạnh đầu tư, xây dựng vùng nguyên liệu gắn với tiêu thụ sản phẩm chủ lực, nổi bật là dứa và chanh dây.

Khai phá thị trường tiềm năng

Việc thay đổi cây trồng trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt, thời tiết bất thường để tạo giá trị mới là hướng đi của nhiều hộ dân vùng Bắc Trung Bộ. Việc có thêm cây trồng chủ lực, mở hướng xuất khẩu cũng đang thu hút các doanh nghiệp quan tâm đầu tư. Nghệ An và các tỉnh Thanh Hóa, Hà Tĩnh đã có những chiến lược làm giàu từ những cây trồng đáp ứng điều kiện khí hậu, thỗ nhưỡng. Dứa và chanh leo là một ví dụ.

Cây dứa phù hợp với điều kiện thời tiết, thổ nhưỡng khu vực Bắc Trung Bộ nói chung, tỉnh Nghệ An nói riêng. Ảnh: Việt Khánh.

Theo ông Đinh Cao Khuê, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Chủ tịch HĐQT - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (DOVECO), Bắc Trung bộ có lợi thế lớn về đất đai cùng lực lượng lao động dồi dào, vừa cần cù, chịu khó lại thông minh, sáng tạo. Vùng này có hàng ngàn ha đất có thể trồng dứa tốt, nếu khai thác đúng cách sẽ tạo ra giá trị nông sản lớn, đồng thời giải quyết bài toán việc làm cho bà con ở khu vực miền núi, nhất là địa bàn vùng sâu, vùng xa.

“Với Nghệ An nói riêng và vùng Bắc Trung bộ nói chung, tới đây chúng tôi sẽ đầu tư nhà máy chế biến rau quả hiện đại, đưa dây chuyền chế biến dứa tươi vào vận hành để phục vụ xuất khẩu, như vậy có thể khai thác, tận dụng được tối đa tiềm năng. Ngoài Nghệ An, chúng tôi sẽ tiếp tục phát triển nguyên liệu tại Hà Tĩnh, Quảng Trị… nhằm đảm bảo nguồn nguyên liệu, qua đó nâng cao sức cạnh tranh với các nước trong khu vực và trên thế giới”, ông Khuê chia sẻ.

Tại Hà Tĩnh, trong năm 2026, DOVECO đã khảo sát mở rộng diện tích liên kết sản xuất dứa thuộc các xã Kỳ Thượng, Kỳ Anh, Kỳ Xuân, Cẩm Hưng, Hồng Lộc và Trường Lưu. Qua khảo sát, khoảng 40 ha được đánh giá có điều kiện phù hợp. Có 4 xã đã ký hợp đồng liên kết với tổng diện tích 23,2 ha, hiện đã trồng được 17,45 ha tại Kỳ Xuân, Cẩm Hưng và Kỳ Thượng, Hồng Lộc, đạt trên 75% diện tích đã ký…

Nông dân xứ Nghệ thu thành quả ngọt ngào từ cây dứa. Ảnh: Việt Khánh.

Tương tự, Công ty cổ phần Nafoods Group cũng tạo được tiếng vang lớn với hành trình bền bỉ trên đất Nghệ An. Doanh nghiệp này đã xây dựng nền tảng giá trị nông nghiệp tin cậy, kiến tạo hệ sinh thái nông nghiệp - thực phẩm tuần hoàn và bền vững. Sau cây chanh dây (chanh leo), hành trình ấy được tiếp nối với cây dứa, dù thời gian triển khai chưa quá dài nhưng đã có tín hiệu khả quan.

Bước đi đầu tiên bắt đầu từ tháng 12/2024 khi Nafoods chủ động ký kết với các xã Quỳnh Châu, Tân Thắng và Quỳnh Thắng, đặt mục tiêu phát triển hơn 2.000 ha dứa Cayen. Chỉ hai tháng sau, doanh nghiệp này tiếp tục khởi công vùng nguyên liệu dứa tại xã biên giới Tri Lễ, thuộc huyện Quế Phong (cũ). Người dân tham gia dự án được tập huấn kỹ thuật canh tác, hỗ trợ vốn cùng bộ giống chất lượng cao, lại được bao tiêu sản phẩm.   

Tinh thần gắn kết, chia sẻ với cộng đồng được thể hiện rõ vào mùa hè 2026. Lúc này trên địa bàn ghi nhận tình trạng nắng nóng kéo dài, thời tiết cực đoan đã đẩy nhanh quá trình sinh trưởng khiến dứa trên đồng chín sớm đồng loạt, ngược lại giá thu mua trên thị trường giảm, nhiều hộ nằm ngoài chuỗi liên kết bất an.

Trước đề nghị của chính quyền địa phương, Nafoods đã bổ sung khoảng 1.000 tấn dứa vào kế hoạch thu mua. Nhờ năng lực chế biến và hệ thống phân phối sẵn có, sản lượng sau thu hoạch nhanh chóng được đưa ra thị trường dưới nhiều hình thức.

Sau cây chanh leo, Nafoods tiếp tục hành trình với cây dứa trên đất Tri Lễ. Ảnh: Việt Khánh.

Gần 32 tấn dứa, tương đương khoảng 45.000 quả được tuyển chọn, đưa vào hệ thống WinMart, trong khi sản lượng còn lại được chế biến sâu tại Nhà máy chế biến rau quả Naprod (thuộc Nafoods Group). Từ đây, trái dứa trở thành nước ép cô đặc và dứa cấp đông IQF xuất khẩu sang châu Âu, Mỹ và các thị trường tiềm năng khác. Thời gian tới, Nafoods sẽ tập trung nâng tầm các dòng sản phẩm xuất khẩu chủ lực. Đồng thời đẩy mạnh sản phẩm tiêu dùng mang thương hiệu riêng, đặc biệt là trái cây sấy tại các hệ thống bán lẻ lớn.

Nghệ An đặt nhiều kỳ vọng vào cây dứa

Theo bà Võ Thị Nhung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, cây dứa và chanh leo nằm trong cơ cấu cây trồng của tỉnh, từ lâu đã gắn với nhà máy chế biến của Nafoods theo chuỗi giá trị. Trong chiến lược phát triển, ngành nông nghiệp địa phương xác định dứa là một trong những cây trồng chủ lực. Về lâu dài, Nghệ An sẽ mở rộng diện tích dứa lên 11.000 ha.

Nhằm cụ thể hóa mục tiêu, ngành nông nghiệp Nghệ An đã tham mưu UBND tỉnh ký kết hợp tác với DOVECO, doanh nghiệp có trách nhiệm xây dựng nhà máy chế biến sâu, địa phương sẽ đồng hành phát triển vùng nguyên liệu.

Tỉnh Nghệ An xây dựng nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực để phát triển vùng dứa nguyên liệu. Ảnh: Việt Khánh.

Năm 2026, tỉnh Nghệ An đã tập trung nguồn lực, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị để triển khai mạnh mẽ chính sách hỗ trợ trồng dứa theo Nghị quyết số 34/2025/NQ-HĐND. Đối tượng hỗ trợ là các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình trồng dứa trên địa bàn.

Chính sách gồm 3 nội dung: hỗ trợ 80% giá giống, hỗ trợ tiền làm đất 5 triệu đồng/ha, hỗ trợ tiền mua màng nilon phủ luống 3,5 triệu đồng/ha. Hiện đã có hơn 50 địa phương đăng ký kế hoạch trồng dứa với tổng diện tích hơn 2.500 ha.

Song song đó, ngành nông nghiệp Nghệ An đã tích cực kết nối, phối hợp để DOVECO ký kết hợp đồng liên kết bao tiêu sản phẩm với các địa phương, đảm bảo 100% diện tích thực hiện chính sách được ký liên kết với nhà máy chế biến và tiêu thụ.

Nông dân trên địa bàn Nghệ An được hưởng lợi lớn nhờ chính sách của Nghị quyết số 34/2025/NQ-HĐND. Ảnh: Việt Khánh.

Chính sách thúc đẩy và hỗ trợ đã lan tỏa, tạo động lực mạnh mẽ mở hướng đi mới đầy tiềm năng. Nhiều vùng đất trống, đồi trọc kém hiệu quả nay được phủ xanh, những cánh đồng dứa trải dài khắp đất Giai Xuân, Tân An, Đại Đồng… được theo dõi, chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật, hứa hẹn sẽ sớm mang lại những mùa vụ bội thu.

Bên cạnh lợi thế, việc đầu tư trồng dứa nguyên liệu cũng đang tồn tại những khó khăn nhất định như chi phí đầu tư khá cao, tư duy sản xuất nông hộ manh mún, liên kết sản xuất với chế biến và tiêu thụ còn lỏng lẻo, đa phần nhỏ lẻ, doanh nghiệp lo lắng về nguồn nguyên liệu, trong khi người dân lo sợ tình trạng được mùa mất giá nên đầu tư cầm chừng...

Việt Khánh