Liên kết trồng mía: Khơi thông nguồn lực để phát triển bền vững

Thông qua chính sách bảo hiểm giá, hỗ trợ vật tư, bộ giống năng suất cao, ngành mía đường Khánh Hòa đang hướng tới phát triển ổn định, giúp nông dân gắn bó lâu dài.

Điểm tựa từ chính sách bao tiêu và hỗ trợ trực tiếp

Trong bối cảnh thị trường nông sản có nhiều biến động về giá cả, việc duy trì thu nhập ổn định cho người trồng mía là ưu tiên hàng đầu của cả chính quyền địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.

Tại tỉnh Khánh Hòa, sự liên kết chặt chẽ giữa nông dân và các nhà máy đường lớn như Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Agris Ninh Hòa, Công ty cổ phần Đường Việt Nam đang phát huy hiệu quả rõ rệt thông qua các chính sách hỗ trợ thiết thực.

Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Agris Ninh Hòa từng bước đưa cơ giới hóa vào sản xuất mía nhằm hỗ trợ nông dân nâng cao hiệu quả kinh tế. Ảnh: KS.

Theo ông Nguyễn Thành Bình, Chủ tịch UBND xã Tây Ninh Hòa, giá thu mua mía nguyên liệu hiện được duy trì ở mức 1.000.000 đồng/tấn (10 chữ đường). Khi tính thêm các khoản hỗ trợ trực tiếp về giá và chi phí vận chuyển khoảng 70.000 đồng mỗi tấn, tổng giá trị thu mua thực tế bà con nhận được đạt mức 1.070.000 đồng/tấn. Đây là mức giá gần tương đương với niên vụ trước, giúp nông dân cơ bản đảm bảo được lợi nhuận hợp lý sau một năm lao động vất vả.

Để tạo động lực cho bà con mở rộng sản xuất, phía nhà máy đường đang áp dụng nhiều chính sách thưởng và hỗ trợ mang tính khích lệ rất cao. Đối với những diện tích đất mới được chuyển đổi sang trồng mía, mức hỗ trợ đầu tư lên tới 9 triệu đồng mỗi ha đã giúp giảm bớt đáng kể gánh nặng tài chính cho người dân.

Đặc biệt, nhà máy còn áp dụng chính sách thưởng khuyến khích cho các hộ hoàn thành tốt hợp đồng. Cụ thể, thưởng 12 triệu đồng mỗi ha đối với mía tơ nếu năng suất đạt từ 60 tấn trở lên và 3 triệu đồng mỗi ha đối với mía gốc khi năng suất đạt từ 50 tấn trở lên.

Hiện nhiều bà con trồng mía bằng máy, giúp rút ngắn thời gian trồng, giảm chi phí sản xuất. Ảnh: KS.

Ngoài ra, các nhà máy cũng chủ động đầu tư ứng trước từ phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cho đến khâu cày đất, giống, giúp nông dân hoàn toàn yên tâm về nguồn vật tư đầu vào. Ông Nguyễn Đức Thuận - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Khánh Hòa cho biết, với năng suất mía bình quân toàn vụ dự kiến đạt khoảng 62 tấn/ha, tổng thu nhập bình quân của bà con sẽ dao động từ 60 - 62 triệu đồng/ha.

Sau khi trừ chi phí, đối với mía tơ, do chi phí đầu tư ban đầu rất cao nên lợi nhuận thu về chỉ khoảng từ 3 - 5 triệu đồng/ha. Tuy nhiên đối với mía lưu gốc, lợi nhuận mang lại cho nông dân từ 20 - 30 triệu đồng mỗi ha tùy mức độ đầu tư chăm sóc. Thực tế này khẳng định việc tham gia liên kết sản xuất chính là chìa khóa để giải bài toán được giá mất mùa từng tồn tại dai dẳng trong quá khứ.

Chiến lược quy hoạch và thay đổi bộ giống

Dù đã đạt được những kết quả khả quan, nhưng để ngành mía đường phát triển bền vững trước những thách thức của biến đổi khí hậu, tỉnh Khánh Hòa đang triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp chiến lược. Ưu tiên hàng đầu hiện nay chính là việc thực hiện cuộc cách mạng về giống mía.

Tại xã Tây Ninh Hòa và nhiều địa phương khác, chính quyền đang phối hợp chặt chẽ với các nhà máy đường và Viện Nghiên cứu mía đường để thay thế dần các bộ giống cũ bằng những dòng giống mới có năng suất vượt trội và chữ đường cao.

Để nâng cao năng suất, chất lượng mía nguyên liệu, việc đưa những giống mía chất lượng cao, phù hợp với thổ nhưỡng là rất cần thiết. Ảnh: KS.

Ông Nguyễn Thành Bình - Chủ tịch UBND xã Tây Ninh Hòa cho biết: "Trong định hướng phát triển bền vững ngành mía đường, xã luôn chú trọng thay thế các bộ giống mía cũ bằng những giống mới có năng suất cao và khả năng thích ứng tốt với biến đổi khí hậu.

Thông qua sự phối hợp giữa UBND xã với các nhà máy đường và Viện Nghiên cứu mía đường, địa phương hiện đang duy trì và nhân rộng các giống chủ lực phù hợp với thổ nhưỡng như KK3, K95-156 và SRDC2. Các đơn vị cũng tiến hành phục tráng một số giống cũ có độ thuần cao như My-5514 và KK3 để đa dạng hóa nguồn giống".

Bên cạnh vấn đề giống, việc nâng cấp hệ thống thủy lợi cũng là một nhiệm vụ trọng tâm để khơi thông nguồn lực sản xuất.

Theo ông Nguyễn Đức Thuận - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Khánh Hòa, ngành nông nghiệp tỉnh đang khuyến khích nông dân từng bước đầu tư hệ thống tưới hiện đại nhằm chủ động hoàn toàn nguồn nước, giảm thiểu rủi ro do phụ thuộc vào "nước trời".

Những diện tích mía nằm trong vùng kém hiệu quả sẽ được rà soát để khuyến khích chuyển đổi sang các cây trồng phù hợp hơn, trong khi đó, các vùng nguyên liệu trọng điểm sẽ được tập trung đầu tư để gắn chặt với công suất chế biến của các nhà máy đường. Việc phát triển các mô hình tổ hợp tác, hợp tác xã cũng được đẩy mạnh nhằm tổ chức sản xuất theo hướng tập trung, quy mô lớn, từ đó giúp bà con dễ dàng áp dụng đồng bộ các khâu cơ giới hóa và thâm canh tiên tiến.

Khi cây mía được tưới sẽ giúp năng suất cao và ổn định. Ảnh: KS.

Tầm nhìn lâu dài, ông Thuận khẳng định định hướng phát triển cây mía của tỉnh sẽ không chỉ dừng lại ở việc sản xuất nguyên liệu thô. Ngành mía đường đang hướng tới việc nâng cao giá trị gia tăng thông qua việc đa dạng hóa các sản phẩm sau đường và tận dụng triệt để các nguồn phụ phẩm để nâng cao sức cạnh tranh.

Đồng thời, mô hình luân canh "4 năm mía - 1 vụ hoa màu" đang được tích cực khuyến khích nhằm mục tiêu cải tạo đất, duy trì hệ sinh thái nông nghiệp bền vững. Ngoài ra, những cam kết về bảo hiểm giá, hỗ trợ phân bón, cây giống và cơ giới hóa của doanh nghiệp sẽ tiếp thêm động lực cho bà con.

Một hộ trồng mía lâu năm chia sẻ: "Chính sách hỗ trợ thiết thực từ nhà máy không chỉ cải thiện thu nhập mà còn tạo niềm tin để chúng tôi yên tâm sản xuất". Sự cộng hưởng giữa trách nhiệm của doanh nghiệp và định hướng từ chính quyền đang giúp cây mía trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa phát triển bền vững.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Khánh Hòa, niên vụ 2025 - 2026 toàn tỉnh có gần 10.000ha mía. Trong đó, vùng nguyên liệu tập trung chủ yếu tại khu vực bắc Khánh Hòa với 7.731ha, còn lại khoảng 2.213ha thuộc khu vực nam Khánh Hòa. Về tình hình thu hoạch, sản lượng mía trong tháng 3/2026 ước đạt 195.600 tấn, vượt 77,8% so với kế hoạch (110.000 tấn). Tính chung lũy kế quý I/2026, tổng sản lượng mía toàn tỉnh đạt 330.000 tấn, tương ứng hơn 137% kế hoạch đề ra.

Kim Sơ - Tuấn Anh