Giống bưởi ruột đỏ, vỏ bóc dễ như cam, ăn giòn ngọt

Quả bứt xuống để một tuần cho héo có thể bóc được như cam vì vỏ rất mỏng, có thể nói là mỏng nhất trong các giống bưởi, lộ ra những tép màu đỏ tươi.

Những đặc điểm quý

“Bệnh nghề nghiệp” nên mỗi khi thấy có dòng cây có múi nào trông khác lạ một chút là TS Nguyễn Hữu Hải (Trung tâm Tài nguyên thực vật, thuộc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam) đều để ý mua ăn thử, nếu ngon thì hỏi rõ nguồn gốc xuất xứ.

Một lần về quê của TS Nguyễn Khắc Quỳnh ở xã Dương Liễu huyện Hoài Đức cũ, nay là xã Dương Hòa, TP Hà Nội, người đồng nghiệp này đã giới thiệu cho anh một gia đình có mấy cây bưởi rất lạ. Anh Quỳnh đã theo dõi chúng từ 3 - 4 năm trước bởi thích đặc điểm quả to, vỏ mỏng, ruột đỏ, ít hạt, ăn ngon ngọt và giòn tôm.

Vỏ bưởi rất mỏng, ruột màu đỏ tươi. Ảnh: Nhân vật cung cấp.

Ông Đỗ Như Hội, chủ vườn kể cách đây khoảng 30 năm có lấy giống bưởi này từ Diễn (Hà Nội) về trồng. Khi được ăn thử, anh Hải rất ấn tượng bởi độ ngọt (độ brix) trung bình 12 - 13, thậm chí có quả đạt mức 16, đặc biệt là rất giòn tôm, cảm tưởng tép bưởi mới nhai mà như tan chảy ngay trong miệng. Quả bưởi vỏ mỏng nên tỷ lệ ăn được rất cao (hơn 60% so với 50% của bưởi Diễn). Nhưng cũng vì vỏ mỏng nên thời gian bảo quản không được dài, chỉ được khoảng trên 1 tháng, nếu để lâu tôm sẽ bị nát.

Giống bưởi này ra hoa sớm hơn bưởi Diễn hơn 1 tháng, quả rất sai, có năm cây cho tới gần 600 quả, cành trĩu trịt như những chùm nho, mỗi chùm 3 - 5 quả phát triển tương đương nhau. “Tháng 10 bưởi đỏ ngọt cho thu hoạch nhưng chủ vườn thường để lại mấy quả để bày ngày Tết, lúc đó chúng chuyển từ màu xanh hanh vàng sang màu hồng hồng. Nếu được bao quả và chăm sóc tốt rất có thể chúng sẽ có màu đậm hơn nhưng chắc không đỏ sẫm như bưởi đỏ bánh men hay bưởi đỏ lũm của Mê Linh được”, TS Hải nhận định.

Từ một cây bưởi tổ có tuổi đời khoảng 30 năm, ông Đỗ Như Hội đã chiết cành tặng cho mấy nhà hàng xóm mỗi người trồng một hai cây. Dân làng gọi nó là giống bưởi đào, còn các nhà khoa học của Trung tâm Tài nguyên thực vật gọi nó là bưởi đỏ ngọt. Số lượng cây bưởi đỏ ngọt này rất khiêm tốn, chỉ khoảng hơn 100 cây và được trồng tập trung tại một số hộ của thôn Hòa Hợp xã Dương Liễu cũ với tổng diện tích khoảng 1,5ha.

Cây bưởi đỏ ngọt rất sai quả. Ảnh: Nhân vật cung cấp. 

Tìm vùng đất mới

Dù chất lượng bưởi đào không thua gì bưởi Diễn, thậm chí hơn về màu đỏ do có hàm lượng các chất quý như lycopene và carroten nhưng bởi vô danh nên người dân thường chỉ bán được với giá 25.000đ/quả. Ưu điểm của chúng là thu hoạch sớm, khi trời còn nóng nên đỡ chịu áp lực bởi bưởi Diễn thu hoạch vào dịp cuối năm khi nhà nhà, người người bán nên chỉ 10.000đ/quả vẫn khó tiêu thụ.

Theo ước tính, chỉ có 20% số hộ tiến hành cắt tỉa cành, tỉa quả non nên nhiều cây bưởi đỏ ngọt bị tình trạng cành sâu, cành vượt dẫn đến sinh trưởng kém, cho chất lượng quả không đồng đều. Thêm vào đó, nhiều hộ chưa sử dụng đúng thuốc và phòng trừ đúng thời điểm, không bao quả dẫn đến bị ruồi vàng chích hút làm giảm mẫu mã và chất lượng.

Sau khi có kết quả của Hội đồng bình tuyển cây đầu dòng, Sở NN-PTNT Hà Nội đã có quyết định công nhận cây đầu dòng cho 12 cây bưởi đỏ ngọt ở Dương Liễu, là cơ sở để có thể tạo nên những vườn ươm đủ chuẩn. Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích giống bưởi quý này trên chính quê hương của chúng là điều rất khó bởi đất vườn trồng cây cho quả chất lượng mỗi lúc một chật chội, còn đất bãi rộng rãi trồng cây lại cho quả chất lượng không tốt.

Bởi thế, trong khuôn khổ của đề tài khai thác và phát triển nguồn gen bưởi đỏ ngọt, đỏ bánh men và đỏ lũm nằm trong nhiệm vụ quỹ gen quốc gia thực hiện từ năm 2021 đến năm 2025 ngoài hướng dẫn bà con gói kỹ thuật chăm sóc, bón phân, tỉa cành, tỉa quả, quản lý dịch hại, các nhà khoa học còn tìm cách mở rộng mô hình mới.

Đánh giá chất lượng quả bưởi đỏ ngọt. Ảnh: Nhân vật cung cấp. 

Cách đây 2 năm, nhóm họ đã di thực giống bưởi này lên trồng thử 1ha ở Sơn Tây. Phải 2 - 3 năm nữa khi chúng ra quả mới có thể đánh giá được sản lượng, chất lượng trên vùng đất khác. Họ cũng khuyến cáo xã Dương Hòa nên xây dựng nhãn hiệu tập thể cũng như tham gia chương trình OCOP để nâng cao giá trị cho quả bưởi đỏ ngọt.

Một số kỹ thuật canh tác giống bưởi đỏ ngọt

Cắt tỉa sau khi thu hoạch quả:

Với cành cấp 1: Để từ 3 - 4 cành/cây, khống chế chiều cao cây từ 3 - 4m.

Với cành cấp 2 và cành cấp 3: Tỉa thưa những cành quá dày, tỉa bỏ những cành phân bố không hợp lý, cành sâu bệnh, cành mọc thẳng, cành mọc đâm vào trong tán cây, các cành mọc song song với nhau, cành mọc kẹp nhau, cành nạng chữ y, cành mọc dày. Cắt ngắn những cành có xu hướng vươn quá cao, quá xa so với định hướng tán cây.

- Cắt tỉa vụ xuân: Tiến hành từ tháng 1 đến tháng 3, cắt bỏ những cành xuân chất lượng kém, cành sâu bệnh, cành mọc lộn xộn trong tán, những cành nhỏ mang hoa, cành dày và những nụ, hoa dị hình.

- Cắt tỉa vụ hè: Tiến hành từ tháng 4 đến tháng 6, cắt bỏ những cành hè mọc quá dày hoặc yếu, cành sâu bệnh, cành vượt. Tỉa bỏ những quả nhỏ, dị hình và tỉa thưa những chùm quả dày.

Lượng phân bón mỗi cây/năm:

Phân hữu cơ vi sinh: 5kg, N: 650g, P2O5: 600g, K2O: 1000g, Amino Acid (Chất hữu cơ: 45%, Axit Amin: 35%; Nts: 15%; Độ ẩm: 25%): 15g

- Thời điểm bón:

+ Lần 1 (sau thu hoạch quả): 100% lượng phân hữu cơ vi sinh + 100% lượng lân + 10g lượng Amino acid + 20% lượng đạm.

+ Lần 2 (cây xuất hiện nụ hoa nhỏ): 2,5g lượng Amino acid + 30% lượng đạm + 30% lượng kali.

+ Lần 3 (quả non có kích thước từ 2 - 3cm): 2,5 lượng Amino acid + 30% lượng đạm + 30% lượng kali.

+ Lần 4 (quả có kích thước từ 7 - 8cm): 20% lượng đạm + 20% lượng kali.

Quản lý sâu bệnh hại:

- Phòng trừ sâu bệnh: Sử dụng thuốc trừ sâu, bệnh có nguồn gốc sinh học, thảo mộc, dầu khoáng…Phun phòng chính vào các thời điểm trước khi nở hoa, trước mùa mưa, đậu quả ổn định… Phun vào thời điểm phát sinh gây hại của một số loại sâu bệnh. Sử dụng bẫy bả protein hoặc băng phiến, thuốc muỗi để xua đuổi ruồi vàng.

- Biện pháp canh tác: Vệ sinh vườn thường xuyên, dọn sạch cỏ ở vùng gốc cây, thu dọn mầm bệnh. 

- Biện pháp thủ công: Đốn tỉa cành già cỗi không còn khả năng ra quả, cắt bỏ cành bị sâu bệnh nặng, cành quá dày. Thu ổ trứng, sâu non, nhộng của một số loài sâu hại.

- Biện pháp hóa học: Chỉ dùng thuốc hóa học khi cần thiết, không phun định kỳ. Thực hiện "4 đúng" khi sử dụng thuốc (đúng thuốc, đúng lúc, đúng liều lượng, đúng cách).

Theo TS Hải, khi các nhà khoa học về tìm hiểu, số lượng cây bưởi đỏ ngọt còn nhiều hơn nhưng do quá trình đô thị hóa nhanh, dân chặt đi làm nhà thành ra mất dần giống. Vườn nhà ông Đỗ Như Hội có 3 gốc thì về sau cây bưởi tổ ra sai quá, không chống được nên bị gãy mấy cành đành phải chặt bỏ, chỉ còn lại 2 cây. Lúc đầu bà con nhân giống bằng cách chiết nhưng sau chuyển sang ghép. Vườn nhà ông Phạm Thừa Thắng có hơn 10 cây đã 7 - 8 năm tuổi, nhờ được ghép cải tạo lên gốc bưởi Quế Dương, mỗi vụ đều cho quả sai và ngon.

Dương Đình Tường