Dừa Ninh Đa bén rễ đất Ninh Tây

KHÁNH HÒA - Bằng phương pháp canh tác theo hướng hữu cơ và nuôi dưỡng môi trường đất sạch, Phượng Hoàng Farm đã đưa cây dừa Ninh Đa bén rễ, mở hướng đi bền vững.

Đưa cây dừa bén rễ vùng đất mới

Ai đi qua xã Tây Ninh Hòa (tỉnh Khánh Hòa) thường quen với những triền đồi bạt ngàn mía, mì (sắn) - những cây trồng truyền thống phụ thuộc nhiều vào thời tiết, giá cả bấp bênh.

Vườn dừa của Phượng Hoàng Farm xanh tốt, cho quả sum suê . Ảnh: KS.

Ít ai ngờ rằng có ngày vùng đất bán sơn địa thuộc thôn Ninh Tây (xã Tây Ninh Hòa) lại mọc lên một vườn dừa xanh tốt với khoảng 1.000 gốc ra quả sum suê, cho nước ngọt thanh chẳng kém những vùng dừa duyên hải danh tiếng.

Cơ duyên ấy bắt đầu từ khoảng 10 năm trước. Anh Nguyễn Phi Trường - chủ Phượng Hoàng Farm trong những lần tham gia các hội chợ nông nghiệp đã đặc biệt ấn tượng với thương hiệu dừa Ninh Đa. Khác với các giống dừa lùn phổ biến, dừa Ninh Đa cây cao vừa, 5 - 6 năm đầu rất lùn rồi phát triển cao dần theo thời gian, thân nhỏ, trái tròn, nước dừa vị ngọt thanh, đậm đà rất riêng.

Tìm về tận vùng đất dừa Ninh Đa (thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa cũ) khảo sát, anh Trường nhận thấy chất đất phù hợp nhưng quỹ đất tại đó lại hạn chế. Quyết tâm tạo dựng vùng nguyên liệu tập trung, đầu năm 2018, anh quyết định mua những trái dừa giống đạt chuẩn từ vùng Ninh Đa đem về khu đất rộng ở thôn Ninh Tây để nhân giống và trồng thử nghiệm.

Theo anh Trường, việc đưa một cây trồng vốn quen với sương muối vùng biển lên vùng đồi núi là thử thách không nhỏ. Anh lặng lẽ đặt cược thời gian và công sức suốt 4 năm ròng để theo dõi sự thích nghi của cây. Khi lứa quả đầu tiên cho thu hoạch, đập trái dừa thưởng thức, nước vẫn giữ được vị ngọt thanh đậm đà anh mới thở phào trút được gánh nặng. Cây dừa Ninh Đa đã thực sự thích nghi và được "thuần hóa" thành công trên vùng đất bán sơn địa Ninh Tây.

Anh Nguyễn Phi Trường - chủ Phượng Hoàng Farm. Ảnh: KS.

Từ kết quả khả quan ban đầu, anh Trường tiếp tục mở rộng diện tích. Đến nay, trong tổng diện tích trang trại rộng 20 ha, anh dành 4 ha để trồng khoảng 1.000 cây dừa. Dừa được trồng ngay ngắn theo khoảng cách hàng cách hàng, cây cách cây 6m. Theo anh, khoảng cách này là tối ưu nhất theo nguyên tắc "cá không giao vây, cây không giao tán", giúp cây hấp thụ ánh sáng tối đa, ra quả sai mà không bị rợp bóng hay lãng phí quỹ đất.

Nhờ được chăm sóc đúng quy trình theo hướng hữu cơ, toàn bộ 1.000 cây dừa hiện đã đi vào giai đoạn thu hoạch ổn định. Trung bình mỗi cây cho từ 80 - 100 quả/năm. Tuy nhiên, để bảo đảm chất lượng trái cao nhất khi ra thị trường phục vụ phân khúc khách hàng uy tín, anh chủ động cắt bỏ những trái không đẹp, duy trì quanh mức 80 quả mỗi cây nhằm giữ cho cây không bị kiệt sức và nước dừa luôn giữ được độ ngọt đậm đà nhất.

Bí quyết giữ môi trường sạch

Đi giữa vườn dừa mát rượi, ngước nhìn những buồng dừa đơm hoa kết trái quanh năm mới thấy hết công sức của người làm nông tử tế. Trực tiếp quán xuyến công tác kỹ thuật tại trang trại, anh Lê Phát tỉ mỉ chia sẻ về những khác biệt trong phương pháp canh tác theo hướng hữu cơ nơi đây.

Anh Lê Phát thu hoạch dừa. Ảnh: KS.

Theo anh Phát, địa hình miền núi vốn thiếu lượng vi chất mặn tự nhiên như vùng ven biển, do đó để giữ được hương vị đặc trưng của dừa Ninh Đa, định kỳ mỗi quý người làm vườn phải bổ sung muối ăn rải trực tiếp lên các bẹ dừa. Lượng muối này vừa thẩm thấu tự nhiên giúp nước dừa giữ được vị ngọt thanh, vừa có tác dụng phòng ngừa sâu bệnh.

Điều đặc biệt nhất ở Phượng Hoàng Farm là suốt hơn 7 năm qua chưa từng phun thuốc trừ cỏ hay bón phân hóa học. Cỏ dại trong vườn được để phát triển tự nhiên, khi cao qua đầu gối thì dùng máy phát quang rồi tấp vào gốc dừa. Lớp sinh khối này phân hủy tự nhiên, trở thành nguồn hữu cơ dồi dào, giữ ẩm cho đất và nuôi dưỡng hệ vi sinh vật có lợi. Nguồn phân bón chính được sử dụng là phân chuồng ủ hoai mục kết hợp với phân hữu cơ nhập khẩu từ Nhật Bản.

Đối với các sinh vật gây hại phổ biến trên cây dừa như đuông dừa, bọ cánh cứng hay nấm bệnh, trang trại tuyệt đối không can thiệp bằng hóa chất. Thay vào đó, cây dừa được xịt ngừa bằng chế phẩm sinh học định kỳ vào đầu mùa mưa để diệt trừ mầm nấm, kết hợp các phương pháp thủ công như dọn dẹp bẹ dừa thông thoáng, tiêu hủy bộ phận bị bệnh và bắt sâu bằng tay.

Dừa của Phượng Hoàng Farm đã đạt OCOP 3 sao. Ảnh: KS.

Anh Phát bộc bạch, việc canh tác theo hướng hữu cơ tuy tốn nhiều công sức và đôi khi cây phục hồi chậm hơn so với dùng thuốc hóa học nhưng đổi lại giúp giữ được môi trường đất và nguồn nước hoàn toàn sạch. Đo bằng máy chuyên dụng, nước dừa đạt độ Brix (độ ngọt) rất cao, dao động từ 7,2 đến 7,4. Khách hàng thưởng thức đều nhận xét dừa hái tại vườn khi non không bị chua, khi già không bị nhạt vị, đây là điều ít vườn dừa canh tác thông thường làm được.

Để tối ưu hóa chi phí và chủ động nguồn nước, trang trại đã đầu tư hạ tầng bài bản với 3 nguồn nước kết hợp gồm nước suối, ao tích trữ và giếng khoan, vận hành bằng hệ thống điện năng lượng mặt trời. Nắng lên, điện tự sinh ra để tưới tự động qua béc phun tận từng gốc dừa. Nhờ ứng dụng công nghệ, trang trại chỉ cần hai lao động thường xuyên với thu nhập ổn định từ 7 - 8 triệu đồng/người/tháng.

Hiện sản phẩm dừa tươi của trang trại đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao và gắn mã QR truy xuất nguồn gốc. Trang trại chủ động đa dạng kênh tiêu thụ, cung cấp trực tiếp cho các nhà hàng, khách sạn ở Nha Trang với giá 17.000 - 20.000 đồng/quả, riêng dừa loại hai được thương lái vào tận vườn thu mua với giá khoảng 10.000 đồng/quả kết hợp dọn dẹp, vệ sinh vườn. Nhờ vậy, sản phẩm của trang trại luôn tiêu thụ hết, không lo tồn đọng.

Anh Trường đang nhân giống dừa để cung cấp cho thị trường. Ảnh: KS.

Không dừng lại ở phát triển kinh tế gia đình, anh Nguyễn Phi Trường cùng Hợp tác xã Canh nông Du lịch xanh Phượng Hoàng còn đau đáu kế hoạch tạo sinh kế cho cộng đồng. Cây dừa ra quả quanh năm, không lo cảnh được mùa mất giá, giúp người trồng ổn định cuộc sống. Nhận thấy hiệu quả rõ rệt, năm nay trang trại bắt đầu ươm 5.000 cây dừa giống để cung cấp cho địa phương và các vùng lân cận như Khánh Vĩnh, Cam Ranh, Quảng Ngãi hay các resort tại Bãi Dài. Trước đó, trang trại đã trao tặng 600 cây dừa giống cho người dân trong vùng và luôn sẵn sàng hướng dẫn kỹ thuật miễn phí để giúp bà con chuyển đổi cây trồng hiệu quả thấp sang trồng dừa.

Anh Trường cho biết dự kiến sẽ trồng thêm khoảng 500 cây dừa để gối lứa liên tục, đồng thời thử nghiệm thêm các loại cây như nho, táo và xáo tam phân. Bên cạnh đó, trang trại cũng đang mở rộng chế biến sâu các sản phẩm OCOP khác như rượu sim và trà nhàu cũng trồng tại trang trại.

Mục tiêu dài hạn của Hợp tác xã Canh nông Du lịch xanh Phượng Hoàng là gắn kết canh tác nông nghiệp sạch với phát triển du lịch sinh thái cho học sinh và du khách. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Hợp tác xã đang kiến nghị địa phương hỗ trợ các cơ chế về chuyển đổi mục đích sử dụng đất sang thương mại dịch vụ, tạo tiền đề đưa trang trại trở thành điểm sáng về du lịch nông nghiệp cộng đồng, mang lại giá trị kinh tế bền vững cho vùng đất bán sơn địa Tây Ninh Hòa.

Kim Sơ - Phương Chi