Từ ruộng lúa đến vườn cây ăn trái, drone đang mở ra hướng canh tác tiết kiệm nước, giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả và thúc đẩy chuyển đổi số nông nghiệp.
Nâng cao độ chính xác trong phun thuốc BVTV
Những năm gần đây, cùng với xu hướng ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp, thiết bị bay không người lái (drone) không còn là hình ảnh xa lạ trên những cánh đồng lúa ở ĐBSCL. Điều đáng chú ý là thiết bị này đang từng bước được đưa vào các vườn cây ăn trái, đặc biệt tại Đồng Tháp - địa phương có diện tích cây ăn trái thuộc nhóm lớn của khu vực ĐBSCL.

Kỹ thuật viên chuẩn bị dung dịch trước khi vận hành drone phun thuốc cho vườn cây ăn trái tại Đồng Tháp. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
Việc ứng dụng drone không chỉ giúp người dân giảm công lao động, tiết kiệm chi phí vật tư mà còn nâng cao độ chính xác trong quá trình phun thuốc BVTV, tưới nước và chăm sóc cây trồng. Đây được xem là tín hiệu tích cực trong quá trình đưa khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Tại nhiều vùng chuyên canh cây ăn trái của Đồng Tháp, bài toán lớn nhất hiện nay không chỉ là chăm sóc đúng kỹ thuật mà còn phải sử dụng hiệu quả nguồn nước tưới trong điều kiện thời tiết ngày càng cực đoan.
Ông Nguyễn Văn Nhỏ, nông dân xã Tháp Mười cho biết, việc tưới nước theo phương pháp truyền thống đôi khi dẫn đến tình trạng thừa hoặc thiếu nước, ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây trồng.
Thiếu nước nông dân còn bổ sung được, chứ tưới dư nước rồi thì không lấy lại được. Vì vậy phải tính toán sao cho vừa đủ để tiết kiệm chi phí mà cây vẫn phát triển tốt. Từ nhu cầu tối ưu hóa sản xuất, nhiều nhà vườn tại địa phương sau khi chứng kiến hiệu quả của drone trên cây lúa đã mạnh dạn đưa thiết bị này vào vườn cây ăn trái.
Theo ông Nhỏ, drone giúp phân bổ thuốc, nước tưới đồng đều hơn so với cách làm thủ công. Đặc biệt, lượng nước sử dụng giảm đáng kể nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả về khi phun thuốc BVTV cho vườn cây.

Trình diễn ứng dụng drone trên vườn thanh long ở Đồng Tháp. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
Anh Mô Văn Tính, xã Tràm Chim có 1,2ha trồng sầu riêng cho biết, việc ứng dụng drone giúp giảm lượng nước sử dụng trong mỗi lần phun, qua đó kéo dài khả năng dự trữ nước trong những giai đoạn nắng nóng hoặc khi xảy ra hạn hán, xâm nhập mặn. Lượng nước giảm nhưng hiệu quả vẫn bảo đảm. Nhờ vậy nông dân tiết kiệm được nguồn nước để ứng phó khi thời tiết bất lợi kéo dài.
Không chỉ tiết kiệm nước, nhiều nhà vườn còn ghi nhận lượng thuốc BVTV sử dụng giảm hơn trước nhờ khả năng phun chính xác của thiết bị bay. Điều này góp phần giảm chi phí đầu vào, hạn chế tác động đến môi trường.
Vận hành phức tạp hơn trên ruộng lúa
Cùng với nhu cầu ngày càng tăng của nông dân, các tổ dịch vụ vận hành drone phục vụ sản xuất cây ăn trái cũng bắt đầu hình thành tại nhiều địa phương.
Tuy nhiên, theo các đơn vị cung cấp dịch vụ drone, việc vận hành drone trong vườn cây ăn trái phức tạp hơn nhiều so với trên ruộng lúa. Người điều khiển phải tính toán độ cao, hướng gió, mật độ tán lá cũng như lượng nước phù hợp với từng loại cây.
Nếu như trên đồng lúa, drone có thể hoạt động trên không gian rộng và ít vật cản thì trong vườn cây ăn trái, tán cây dày đặc đòi hỏi kỹ thuật điều khiển chính xác hơn để thuốc hoặc nước có thể phủ đều từ tán xuống tận gốc cây.
Anh Nguyễn Văn Hải ở xã Thanh Mỹ đang canh tác 6 công thanh long cho biết, ban đầu gia đình còn e ngại hiệu quả của drone. Tuy nhiên sau nhiều lần sử dụng, anh nhận thấy cây được phun đồng đều, giảm đáng kể thời gian và công lao động.

Drone phun thuốc cho vườn cây ăn trái tại gia đình anh Mô Văn Tính, xã Tràm Chim, Đồng Tháp. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
“Trước đây mỗi lần phun thuốc phải huy động nhiều nhân công, mất nhiều thời gian và chi phí. Nay drone làm nhanh hơn rất nhiều mà vẫn bảo đảm thuốc phủ đều trên cây”, anh Hải cho biết.
Trong bối cảnh giá vật tư nông nghiệp liên tục tăng, lao động nông thôn ngày càng khan hiếm, việc ứng dụng công nghệ là hướng đi tất yếu để nâng cao sức cạnh tranh của ngành hàng cây ăn trái.
Sự xuất hiện của drone không đơn thuần là thay đổi một công cụ sản xuất mà còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy làm nông của người dân. Từ sản xuất dựa nhiều vào kinh nghiệm, nông dân đang dần tiếp cận phương thức canh tác chính xác, tiết kiệm và dựa trên nền tảng công nghệ.
Xu hướng này phù hợp với định hướng chuyển đổi số nông nghiệp mà nhiều địa phương trong vùng ĐBSCL đang triển khai, hướng đến xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiện đại và phát triển bền vững.
Đánh giá về hiệu quả của việc ứng dụng drone trên cây ăn trái, ông Trần Thanh Tâm, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp cho rằng đây là giải pháp công nghệ mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người sản xuất.

Drone hoạt động trên vườn cây ăn trái ở ĐBSCL. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
Hiện drone giúp giảm đáng kể lượng nước và thuốc BVTV sử dụng trong mỗi lần phun, đồng thời tiết kiệm chi phí nhân công, rút ngắn thời gian thực hiện các công đoạn chăm sóc vườn cây. Độ chính xác cao của thiết bị còn góp phần nâng cao hiệu quả phòng trừ dịch hại, giảm thất thoát vật tư và hạn chế ảnh hưởng đến môi trường.
“Việc nông dân mạnh dạn ứng dụng drone trên cây ăn trái cho thấy quá trình chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang sản xuất nông nghiệp thông minh đang diễn ra rõ nét. Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nguồn nước ngày càng chịu áp lực và yêu cầu nâng cao chất lượng nông sản ngày càng cao.
Ngành nông nghiệp Đồng Tháp khuyến khích người dân tiếp tục tiếp cận, ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển nông nghiệp bền vững”, ông Trần Thanh Tâm nói.
Lê Hoàng Vũ