Đắk Lắk nâng chất lượng cà phê từ khâu sản xuất và thu hoạch

Trước yêu cầu khắt khe của thị trường, tỉnh Đắk Lắk triển khai các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng cà phê, chuẩn hóa vùng nguyên liệu và tăng giá trị xuất khẩu.

Với diện tích hơn 217.000 ha, sản lượng trên 580.000 tấn mỗi năm, cà phê tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Đắk Lắk. Tuy nhiên, những biến động của thị trường thế giới, chi phí đầu vào và các tiêu chuẩn nhập khẩu ngày càng chặt chẽ đang đặt ra yêu cầu mới đối với toàn bộ chuỗi sản xuất, thu hoạch, chế biến và tiêu thụ cà phê.

Vận động người dân thu hái đúng độ chín

Theo UBND tỉnh Đắk Lắk, trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường và những thách thức từ biến đổi khí hậu, việc nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm cà phê cần được chú trọng xuyên suốt các khâu từ sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế biến đến tiêu thụ. Đồng thời gắn với bảo vệ môi trường, phát triển chuỗi liên kết và phát huy giá trị thương hiệu cà phê Đắk Lắk.

Trong niên vụ 2026 - 2027, UBND tỉnh Đắk Lắk đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng cà phê ngay từ khâu sản xuất và thu hoạch. Theo đó, các địa phương tập trung tuyên truyền, vận động người dân thu hái đúng độ chín, hạn chế tình trạng hái xô, hái quả xanh làm ảnh hưởng đến chất lượng nguyên liệu.

Cụ thể, tỉnh phấn đấu tỷ lệ quả chín khi thu hái đạt từ 85% trở lên. Riêng trường hợp tận thu cuối vụ tỷ lệ quả chín tối thiểu đạt 80%, phù hợp với điều kiện thực tế và hướng dẫn chuyên môn.

Để thực hiện mục tiêu này, UBND tỉnh Đắk Lắk yêu cầu chính quyền các xã, phường phối hợp với HTX tuyên truyền đến từng hộ thành viên, hướng dẫn người dân thực hiện quy trình thu hoạch phù hợp. Cùng với đó, các cơ sở thu mua, chế biến cần phối hợp với người sản xuất trong bố trí điểm phơi, sấy, bảo đảm điều kiện sơ chế và giảm tổn thất sau thu hoạch.

Tỉnh Đắk Lắk vận động người dân thu hái cà phê đúng độ chín, phấn đấu tỷ lệ quả chín khi thu hái đạt từ 85% trở lên. Ảnh: Tuấn Trần.

Việc nâng chất lượng cà phê cũng được đặt trong yêu cầu thích ứng biến đổi khí hậu. Theo dự báo, từ tháng 9/2026 đến tháng 2/2027, thời tiết tỉnh Đắk Lắk có thể xuất hiện nhiều hình thái nguy hiểm, cực đoan như nắng nóng, mưa lớn trong thời gian ngắn, lũ quét và sạt lở đất.

Trước tình hình này, UBND tỉnh yêu cầu các địa phương, doanh nghiệp, HTX và người sản xuất thường xuyên cập nhật thông tin dự báo, cảnh báo thời tiết để chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, thu hoạch và phương án ứng phó thiên tai. Đặc biệt, việc quản lý, sử dụng nguồn nước tưới tiết kiệm, hợp lý cần được chú trọng nhằm hạn chế nguy cơ thiếu nước trong mùa khô.

Tỉnh khuyến khích người trồng cà phê áp dụng công nghệ tưới tiên tiến, tưới tiết kiệm, sử dụng vật liệu che phủ đất, trồng cây che bóng phù hợp và phát triển các mô hình nông - lâm kết hợp. Việc tăng cường bổ sung hữu cơ, áp dụng các biện pháp giữ ẩm cho đất cũng được khuyến khích để nâng cao khả năng thích ứng của vườn cây.

Cùng với giải pháp canh tác, công tác quản lý dịch hại và sử dụng vật tư nông nghiệp cũng được đặt ra với yêu cầu chặt chẽ. Theo đó, người sản xuất cần thường xuyên theo dõi tình hình sinh vật gây hại, ưu tiên các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp, biện pháp canh tác và sinh học, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi không cần thiết.

Đối với khâu sơ chế, chế biến, yêu cầu kiểm soát chất lượng được đặt ra ở từng công đoạn, từ phân loại nguyên liệu theo độ chín, độ ẩm đến kiểm soát quá trình lên men, phơi sấy, bảo quản và vận chuyển. Các cơ sở cần hạn chế tạp chất, nấm mốc, mùi lạ, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và hóa chất, đồng thời từng bước cải tiến thiết bị sơ chế, chế biến để nâng cao giá trị thương phẩm.

Hoàn thiện dữ liệu vùng trồng

Không chỉ tập trung vào chất lượng sản phẩm, tỉnh Đắk Lắk còn xác định truy xuất nguồn gốc và hoàn thiện dữ liệu vùng nguyên liệu là nhiệm vụ quan trọng trong niên vụ 2026 - 2027. Trong đó, quy định chống mất rừng và suy thoái rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đặt ra yêu cầu đối với các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng cà phê xuất khẩu.

Theo UBND tỉnh Đắk Lắk, các địa phương, doanh nghiệp, HTX và cơ sở thu mua, chế biến cần chủ động rà soát, chuẩn hóa, cập nhật và lưu trữ thông tin về diện tích sản xuất, chủ thể sử dụng đất, vị trí địa lý vùng trồng, sản lượng cũng như quá trình thu mua, sơ chế và chế biến.

Mục tiêu là từng bước hình thành vùng nguyên liệu có thông tin rõ ràng, có khả năng truy xuất nguồn gốc và kết nối với hệ thống dữ liệu phục vụ quản lý ngành hàng. Các thông tin được thu thập phải bảo đảm tính chính xác, thống nhất, có khả năng kiểm chứng và thường xuyên cập nhật.

Xưởng sản xuất, chế biến cà phê của Công ty Vương Thành Công (tỉnh Đắk Lắk). Ảnh: Vương Thành Công.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk tiếp tục phối hợp với các địa phương, doanh nghiệp, HTX và tổ chức liên quan triển khai nhiệm vụ thích ứng với EUDR. Cùng với việc rà soát vùng trồng, thông tin địa lý và dữ liệu sản xuất, ngành chức năng sẽ thúc đẩy liên kết giữa người trồng với doanh nghiệp thu mua, chế biến và xuất khẩu.

Các xã, phường hướng dẫn, tiếp nhận, kiểm tra và rà soát hồ sơ đề nghị cấp, cấp lại mã số vùng trồng theo quy định và phân cấp thẩm quyền. Việc quản lý không dừng ở khâu cấp mã số mà còn phải thường xuyên theo dõi, kiểm tra điều kiện sản xuất tại những vùng trồng đã được cấp, kịp thời phát hiện và phối hợp xử lý các trường hợp không còn đáp ứng yêu cầu.

Sở Công Thương theo dõi, phân tích và thông tin kịp thời về diễn biến giá cả, nhu cầu tiêu thụ cũng như các quy định của thị trường nhập khẩu. Đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu, mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu; khuyến khích phát triển cà phê chế biến sâu, cà phê đặc sản và các sản phẩm có thương hiệu.

Cùng với đó, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển ngành hàng. Trọng tâm là nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao công nghệ chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng và hỗ trợ doanh nghiệp, HTX xác lập, bảo hộ, phát triển tài sản trí tuệ đối với sản phẩm cà phê.

Đối với nguồn vốn phục vụ sản xuất, thu mua và chế biến cà phê, UBND tỉnh Đắk Lắk đề nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Chi nhánh Khu vực 11 chỉ đạo các tổ chức tín dụng tạo điều kiện để người dân, HTX và doanh nghiệp tiếp cận vốn theo quy định. Các phương án cho vay theo chuỗi giá trị, đặc biệt là nguồn vốn lưu động phục vụ thu mua, tạm trữ và chế biến cà phê trong thời gian cao điểm thu hoạch được khuyến khích nghiên cứu, triển khai.

Trần Thọ